Tweet
Bij de totstandkoming van de K XVIII expeditie in 1934 / 35, hebben zowel wetenschappelijke als technisch-operationele overwegingen een rol gespeeld.
Van operationele zijde was, behalve versterking van de vloot in Oost-Indië en de training van bemanningen, een belangrijke reden voor de expeditie de mogelijkheid tot uitvoerige beproeving van een nieuw ontwerp duikboot, waarvan de dieselmotoren met een nieuw systeem van brandstofinspuiting waren uitgerust.
Toch was zwaartekrachtmeting de belangrijkste rechtvaardiging voor het mede door Vening Meinesz voorgestelde vaarplan, hoewel dat plan hier en daar om logistieke redenen in de loop der tijd werd gemodificeerd.
Onder commando van Ltz1 D.C.M.Hetterschij verliet de K XVIII, de laatste van een serie van vijf, iets meer dan duizend ton metende duikboten, met een bemanning van 35 koppen, inclusief Vening Meinesz, op 14 november 1934 Den Helder. Behalve Vening Meinesz hadden van hen ook oudste officier Ltz2 M.S.Wytema en Machinist C.van der Linden in 1926 / 27 de vermaarde expeditie met de K XIII meegemaakt. De K XVIII had een nieuw systeem van brandstof-verstuiving / -injectie in dieselmotoren, die haar een maximum snelheid boven water van achttien knopen gaf en een actieradius van ruim tienduizend mijl.
Het Vaderland ( krant van 12 november 1934) meldde, dat voor de expeditie de dekbuizen niet met torpedoʼs, maar met aardappelen en uien volgestouwd waren. Voor de professor was een buitenmodel kooi gemaakt. Teneinde meer brandstof te kunnen innemen is de achterste watertank met olie gevuld. Tropenkleding [was] vooruitgestuurd naar Dakar, “donkergoed” naar Montevideo, “witte pakken” naar Kaapstad. Want veel ruimte voor persoonlijke uitrusting was er niet voor de bemanning, die tezamen nauwelijks tweehonderd vierkante meter leef- en werkruimte had.
Voor de nauwkeurige opname van het bodemprofiel was de K XVIII uitgerust met een “Fessenden Sonic Signalling” trilplaten- en een “Atlas” piezo-electrisch echolood. Behalve zijn slingerapparaat had Vening Meinesz op deze expeditie drie chronometers, waarvan er een geleend was van de Franse Marine. Voorts het “toestel van Boulitte" ten behoeve van de tijdseinvergelijking, dat zeer nauwkeurige uitkomsten biedt, maar door de grote gevoeligheid wel eens moeilijkheden opleverde. De draagbare Holweck - Lejay gravimeter voor meting van de zwaartekracht te land had Vening Meinesz van de Bataafsche Petroleum Maatschappij geleend. Tenslotte was in de commandotoren een “donker hoekje” ingeruimd om de fotoregistraties van het slingertoestel te kunnen ontwikkelen. Professor Clayʼs “Kollhörster electrometer” met zelfregistrerende meting van de intensiteit van de kosmische straling was, zonder ooit onder de aldaar heersende omstandigheden beproefd te zijn, in de hekbuiskamer opgesteld, waar de torpedomaker er een wakend oog over hield.
De K XVIII voltooide na 150 dagen op zee te hebben doorgebracht en 239 duiken “voor de wetenschap” te hebben gemaakt haar expeditie; zij het, dat het gehele traject niet zonder kleinere of grotere storingen werd afgelegd. Zelfs raakten op een dag meerdere machine-onderdelen in het ongerede. Compressorproblemen bij de dieselmotoren zouden tegen het einde van de reis beperkingen aan de duikfrequentie opleggen. Maar het technisch personeel bleek altijd weer in staat om gebreken tijdig te herstellen. Een gebroken kabeltje in de radiozender / - ontvanger zorgde enige dagen voor grote onrust aan het thuisfront: daar gold niet “geen nieuws is goed nieuws”. Ziekenhuisopname van een enkel bemanningslid leidde tot enige vertraging in het vaarschema, maar bleef zonder verdere gevolgen.
Van operationele zijde was, behalve versterking van de vloot in Oost-Indië en de training van bemanningen, een belangrijke reden voor de expeditie de mogelijkheid tot uitvoerige beproeving van een nieuw ontwerp duikboot, waarvan de dieselmotoren met een nieuw systeem van brandstofinspuiting waren uitgerust.
Toch was zwaartekrachtmeting de belangrijkste rechtvaardiging voor het mede door Vening Meinesz voorgestelde vaarplan, hoewel dat plan hier en daar om logistieke redenen in de loop der tijd werd gemodificeerd.
Onder commando van Ltz1 D.C.M.Hetterschij verliet de K XVIII, de laatste van een serie van vijf, iets meer dan duizend ton metende duikboten, met een bemanning van 35 koppen, inclusief Vening Meinesz, op 14 november 1934 Den Helder. Behalve Vening Meinesz hadden van hen ook oudste officier Ltz2 M.S.Wytema en Machinist C.van der Linden in 1926 / 27 de vermaarde expeditie met de K XIII meegemaakt. De K XVIII had een nieuw systeem van brandstof-verstuiving / -injectie in dieselmotoren, die haar een maximum snelheid boven water van achttien knopen gaf en een actieradius van ruim tienduizend mijl.
Het Vaderland ( krant van 12 november 1934) meldde, dat voor de expeditie de dekbuizen niet met torpedoʼs, maar met aardappelen en uien volgestouwd waren. Voor de professor was een buitenmodel kooi gemaakt. Teneinde meer brandstof te kunnen innemen is de achterste watertank met olie gevuld. Tropenkleding [was] vooruitgestuurd naar Dakar, “donkergoed” naar Montevideo, “witte pakken” naar Kaapstad. Want veel ruimte voor persoonlijke uitrusting was er niet voor de bemanning, die tezamen nauwelijks tweehonderd vierkante meter leef- en werkruimte had.
Voor de nauwkeurige opname van het bodemprofiel was de K XVIII uitgerust met een “Fessenden Sonic Signalling” trilplaten- en een “Atlas” piezo-electrisch echolood. Behalve zijn slingerapparaat had Vening Meinesz op deze expeditie drie chronometers, waarvan er een geleend was van de Franse Marine. Voorts het “toestel van Boulitte" ten behoeve van de tijdseinvergelijking, dat zeer nauwkeurige uitkomsten biedt, maar door de grote gevoeligheid wel eens moeilijkheden opleverde. De draagbare Holweck - Lejay gravimeter voor meting van de zwaartekracht te land had Vening Meinesz van de Bataafsche Petroleum Maatschappij geleend. Tenslotte was in de commandotoren een “donker hoekje” ingeruimd om de fotoregistraties van het slingertoestel te kunnen ontwikkelen. Professor Clayʼs “Kollhörster electrometer” met zelfregistrerende meting van de intensiteit van de kosmische straling was, zonder ooit onder de aldaar heersende omstandigheden beproefd te zijn, in de hekbuiskamer opgesteld, waar de torpedomaker er een wakend oog over hield.
De K XVIII voltooide na 150 dagen op zee te hebben doorgebracht en 239 duiken “voor de wetenschap” te hebben gemaakt haar expeditie; zij het, dat het gehele traject niet zonder kleinere of grotere storingen werd afgelegd. Zelfs raakten op een dag meerdere machine-onderdelen in het ongerede. Compressorproblemen bij de dieselmotoren zouden tegen het einde van de reis beperkingen aan de duikfrequentie opleggen. Maar het technisch personeel bleek altijd weer in staat om gebreken tijdig te herstellen. Een gebroken kabeltje in de radiozender / - ontvanger zorgde enige dagen voor grote onrust aan het thuisfront: daar gold niet “geen nieuws is goed nieuws”. Ziekenhuisopname van een enkel bemanningslid leidde tot enige vertraging in het vaarschema, maar bleef zonder verdere gevolgen.
Reactie