Nederlandse onderzeeboot KXI na 79 jaar teruggevonden voor kust Australië

[Johannus]

uit nu.nl 20/02/2025:
Duikers hebben voor de kust van de West-Australische stad Fremantle de Nederlandse onderzeeboot Hr. Ms. K XI ontdekt. Het vaartuig lag al sinds 1946 op ongeveer 40 meter diepte bij Rottnest Island.
De onderzeeboot werd ontdekt op een paar kilometer afstand van Rottnest Deepwater Graveyard, een bekend scheepskerkhof aan de westkust van Australië. De ontdekking werd op Nieuwjaarsdag gedaan, maar nu is duidelijk dat het gaat om de Hr. Ms. K XI.

Duikers maakten beelden van het wrak, waardoor een 3D-model gemaakt kon worden. Dat is te zien op de foto bovenaan dit artikel. Onderzoekers van het Western Australian Museum vergeleken het model met archiefgegevens en konden zo vaststellen dat het om het Nederlandse vaartuig ging.

De Nederlandse Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft de vondst bevestigd. "Dit is het beste resultaat waar we van konden dromen", zegt Martijn Manders van de RCE in een verklaring. "Het laat ons niet alleen de banden tussen Nederland en Australië in de Tweede Wereldoorlog zien, maar ook hoe hecht deze nog steeds zijn als het gaat om de bescherming en het beheer van ons cultureel erfgoed onder water."

[j.sprong]

Het kanon diende al als monument.



Kanon van onderzeeboot Hr.Ms. K XI (1925-1945) bij the Royal Freshwater Bay Yacht Club, Keane's Point, West-Australië. (Bron: nimh.nl).

Ik zie op de staat van dienst van mijn vader, dat hij hier (dienende bij de onderzeedienst in de Oost) ook een jaar op gediend heeft.

4 maart 1943 aan boord K XI in Bombay,
22 maart 1944 aan boord onderzeeboot-moederschip m.s. Plancius.

[Johannus]

De boven bedoelde 3D-afbeelding

[j.sprong]

De onderzeeboten van de K XI-klasse hadden twee 4-takt 6-cilinder M.A.N. dieselmotoren die door technische verbeteringen 2 x 1200 pk konden leveren. Voor zover ik weet, was deze nieuwe klasse onderzeeërs de eerste klasse van het double-hull type waarbij de drie hoofdballasttanks zich tussen de "drukhuid en de stromingshuid" bevonden. De drie Kingston ballasttanks werden hetemaal pneumatisch bediend vanuit de centrale. Mede door dit soort nieuwe technische toepassingen konden de K XI-klasse onderzeeboten nog steeds bediend worden door een bemanning van 31 man. Door het toepassen van nieuwe elektrische lastechnieken en verstevigde constructies van de drukhuiden konden de K XI, K XII en K XIII een veilige duikdiepte bereiken van 60 meter.

Ondanks dat de K XI-klasse onderzeeboten al vanaf 1924 gebouwd waren, beschikten zij tijdens de Tweede Wereldoorlog over voldoende offensieve waarde om ingezet worden tegen Japanse oppervlakteschepen. Hr. Ms. K XII zou de oudste Nederlandse onderzeeboot worden, die tijdens de Tweede Wereldoorlog vijandelijke schepen tot zinken bracht.

[arij]

De KX I is op 24 maart 1925 in dienst gesteld. 25 okt 1925 naar (voormalig) Ned Indie kwam daar op 14 januari 1926 in Soerabaja aan. Eind december 1939 hoorde ze al tot de verouderde boten In de periode 1942-1945 wisten zeven van de oorspronkelijke vijftien aanwezige boten aan de japanners te ontsnappen. Daar was de KX I er één van. Ze ontsnapten naar Colombo. Vanuit Colombo maakte ze twee patrouilles in de Indische Oceaan. Maar heeft geen vijandige schepen ontmoet. Voor verdere patrouilles werd de boot te oud gevonden. Ze werd alleen nog gebruikt voor opleidings doeleinden. Op 12 april 1943 werd zij uit dienst gesteld. Alle nog bruikbare onderdelen werden uit de boot gehaald en het lege casco werd verkocht aan Australie. Daar zou ze verder gesloopt worden. Zij is gebouwd in de jaren twintig in Rotterdam op de scheepswerf Feijenoord. Zij heeft geen vijandige schepen tot zinken gebracht.

[Waterman]

De eerste foto hieronder is gemaakt tijdens een bezoek aan Riga in 1925, de tweede foto is waarschijnlijk in de haven
van Rotterdam gemaakt. Ik ben er echter niet zeker van of die tweede foto werkelijk de K XI toont, wie het weet mag het
zeggen....

[arij]

De Tweede foto is inderdaad in Rotterdam gemaakt, de boten liggen aan de Parkkade. Op de achtergrond zie je vaag een HAL schip van de Holland Amerika Lijn. Het is een Twee Pijper waarschijnlijk de Volendam.

[j.sprong]

Op 12 april 1943 werd zij uit dienst gesteld. Alle nog bruikbare onderdelen werden uit de boot gehaald en het lege casco werd verkocht aan Australie.

Mogelijk een type foutje Arij, De boot werd uit dienst gesteld op 11 april 1945.
De staat van dienst van mijn vader laat zien dat hij hier (dienende bij de onderzeedienst in de Oost) ook een jaar op gediend heeft. (periode doelschip en ASDIC-tests).

4 maart 1943 aan boord K XI in Bombay,
22 maart 1944 aan boord onderzeeboot-moederschip m.s. Plancius. (zie post # 2).

[j.sprong]

De Nederlandse onderzeeboten K-VIII, K-IX, K-XI, K-XII, K-XIV, K-XV en O-19 weken in WO2 uit naar Australië of Ceylon, en gingen uiteindelijk vanuit Australië opereren.

Lockwood (schout-bij-nacht) zou gezegd hebben gedurende de samenwerking : "When there’s a tough job to be done, I’m ready at any time to team up with a … Dutchman".

[arij]

Inderdaad J.Sprong foutje van mij. Ze is 11 april 1945 van de sterkte afgevoerd.

[Horneman]

24-03-1945 Hr.Ms. K XI viert haar 20^ste verjaardag.
26-03-1945 Aanvang ontmanteling van de boot.
10-04-1945 Afgevoerd van de sterkte (wegens ouderdom). [1])
11-04-1945 Officieel bericht van de overdracht van de boot voor de sloop.
12-04-1945 De K XI wordt overgedragen aan de Australische marine om te worden gesloopt. Wordt overgedragen aan de Australian Disposal Committee (Colonel Boaz).

---

[1]) Cf. Losse stukken 057, no. 85; Documentatie Onderzeeboten en Officieren 1911 - 1967 (NIMH) is de boot van de sterkte afgevoerd op 12 april 1945.

De tweede foto is is niet de K XI maar de O 9, O 11 en de O 10 te Rotterdam. Gerard

[j.sprong]

De tweede foto is is niet de K XI maar de O 9, O 11 en de O 10 te Rotterdam. Gerard

Hr Ms O 11, de boot die op 6 Maart 1940 een aanvaring had met de sleepboot Amsterdam van Wijsmuller , maar inmiddels in dienst van de marine als de "Hr. Ms. BV 3". De "Hr. Ms. O 11" werd geraakt in de midscheeps en zonk ogenblikkelijk, door de tanks te blazen kwam de "Hr. Ms. O 11" weer gedeeltelijk boven water en kon naar de kant worden gesleept. Bij de aanvaring verloren 3 opvarenden van de "Hr. Ms. O 11" het leven.

[j.sprong]

Na het ontmantelen werd de K XI uiteindelijk in september 1946 richting Rottnest Graveyard gesleept door de sleper "Agnes".
We zien op de foto onderaan het achterdek van de sleper, met de sleepdraad in het water naar de K XI.



Bron foto: Western Australian Museum.

[Waterman]

De tweede foto is is niet de K XI maar de O 9, O 11 en de O 10 te Rotterdam. Gerard

Bedankt voor deze correctie Gerard !